كار از بن كامياب نبوده است . يا نه ، آن را نوشته است ، ولى نوشته‌اش در حوادث روزگار از ميان رفته ، يا در كتابخانهء ناشناخته‌اى ، يا در گوشه‌اى پنهان مانده است . سندى كه اگر در دست بود مىتوانست ما را از نوشته‌هاى پراكنده و نارساى ديگر بىنياز سازد . ابو سليمان در كتاب خود صوان الحكمه ( ص 347 ) مىنويسد : « دربارهء چيزهايى كه از زندگى او شنيده‌ام ، يا از سيرهء نيكو و خوى پاكش خود به چشم ديده‌ام نامهء ويژه‌اى خواهم پرداخت . چه ، اين كتاب را بيش از آن چه درباره‌اش نوشته‌ام گنجايش نيست . » اما تصنيف او تجارب الامم كه در بخش پايانىاش رويدادهاى روزگارش را ، و در لابلاى آن گوشه‌هايى از زندگى خويش را نوشته است نيز ، در سال 369 هجرى از گزارش باز مىايستد . مسكويه از آن پس نيم قرن ديگر نيز زيسته بوده است ، ولى تاريخ اين نيم سده را ننوشته است . حوادثى كه باز گفت آن مىتوانست بر نيمهء دوم زندگى او نيز پرتوهايى بيفكند . چه ، مسكويه با كسانى كه خود سازندهء تاريخ آن روزگار بوده‌اند پيوند نزديك داشته و خود چهره‌اى بزرگ از چهره‌هاى انجمنهاى ايشان بوده است . بارى ، در اينجا ، به مهمترين منابعى كه در آن از مسكويه و زندگى او اشاره‌اى رفته است بسنده مىكنيم و آنها را در چهار گروه مىآوريم : الف . آثار خود مسكويه به عنوان زندگينامهء خود نوشته : مسكويه در جاى جاى نوشته‌هايش ، مستقيم و غير مستقيم ، از خود سخن مىگويد كه هر يك در شناختن پاره‌اى جنبه‌هاى زندگى او ارزشمند است ، كه از آن جمله تهذيب الأخلاق ، الهوامل و الشوامل ، و بخش پايانى تجارب الامم و برخى نوشته‌هاى ديگرش را مىتوان نام برد . ب . نوشته‌هاى معاصران مسكويه : ابو حيان توحيدى ( 320 - 414 ه ) در الامتاع و المؤانسه و آثار ديگرش ، ابو سليمان منطقى ( . . . - 391 ه ) در صوان الحكمة ، ابو منصور ثعالبى ( 350 - 429 ه ) در تتمة اليتيمة و در خود يتيمه ضمن شرح حال ابن العميد ، ابو بكر خوارزمى ( . . . - 382 ه ) در رسايل‌اش ، بديع الزمان همدانى ( . . . - 389 ه ) نيز در رسايل‌اش . ج . منابع متأخر از عصر مسكويه : ( بيهقى ( . . . - 575 ه ) در تاريخ حكماء الاسلام ، يا تتمة صوان الحكمة ، ابن ابى أصيبعة ( 579 - 616 ه ) در كتاب عيون الانباء فى طبقات الاطباء ، ياقوت ( 574 - 629 ه ) در معجم الادباء ، قفطى ( 564 - 656 ه ) در كتاب إخبار العلماء بأخبار الحكماء ، شهرزورى ( قرن ششم و هفتم ) در نزهة الأرواح و